Pomoc psychologa w formie konsultacji to forma wsparcia z której skorzystać może praktycznie każda osoba niezależnie od tego czy posiada formalną diagnozę czy objawy konkretnej jednostki które mogą ale wcale muszą spełniać jej kryteriów. Dla wielu osób choćby uporządkowanie pewnych trudnych przeżyć, nazwanie ich rozjaśnia umysł a problem nie przytłacza już aż w taki sposób, można przyjąć szerszą perspektywę. Usługi psychologiczne obejmują różne formy pomocy, też w zależności od kompetencji danego specjalisty i warto choćby wstępnie zaznajomić się z tym tematem.
Konsultacje psychologiczne – kto może skorzystać
Terminem konsultacja psychologiczna można określić po prostu spotkanie z psychologiem / psychoterapeutą celem rozmowy, przedstawienia tego co nas trapi. Termin sesja używany jest także w kontekście spotkania choć bardziej adekwatny wydaje się być już w kontekście procesu psychoterapii czy niejednorazowych, regularnych spotkań z psychologiem. W praktyce zdarza się jednak zamienne używanie tych terminów. Tak czy inaczej tego rodzaju spotkanie mają na celu pomoc w sytuacji stresowej czy w przypadku narażenia na chroniczny stres w radzeniu sobie z poczuciem przytłoczenia, w sytuacji problemów związanych z relacjami międzyludzkimi, trudnych doświadczeń emocjonalnych, wspierają rozwój umiejętności intra- i interpersonalnych. Umówić się i skorzystać może jak już zaznaczyłam każdy (co nie znaczy, że każdy musi).
Rola diagnozy – kiedy jest potrzebna / przydatna
Formalna diagnoza nie jest absolutnie niezbędna aby rozpocząć pracę z psychologiem. Jeśli doświadczane problemy wskazują na możliwość występowania jednostki diagnostycznej z klasyfikacji ICD czy DSM to fachowiec faktycznie powinien bliżej przyjrzeć się objawom, odpowiednio dopytać klienta o to co w ich kontekście istotne, zaproponować pogłębioną diagnozę u siebie jeśli posiada do tego narzędzia i kompetencje czy odpowiednio pokierować klienta celem rozpoznania stanu rzeczy. Trafna diagnoza jest istotna w kontekście udzielenia adekwatnego do sytuacji, specyfiki objawów wsparcia.
Zdarza się w praktyce, że klientowi postawiona została diagnoza czy nawet różne diagnozy przez dwóch specjalistów w odniesieniu do konkretnego problemu. Jednostki diagnostyczne faktycznie mogą współwystępować, jedna może być wtórna do drugiej czy pewne objawy są typowe dla dwóch, trzech różnych jednostek które jednak nie nakładają się na siebie – w takiej sytuacji istotna jest między innymi analiza źródła problemu. Dodatkowa / pogłębiona diagnoza może w tym wypadku być zadaniem dla aktualnego specjalisty na tyle na ile pozwala mu wiedza i kompetencje.
Poradnictwo / konsultacje psychologiczne a psychoterapia
Psychoterapia jest procesem zakładającym spotkania z pewna regularnością (bardzo często jest to raz w tygodniu) przez jakiś dłuższy okres (w przypadku psychoterapii krótkoterminowej, np. poznawczo – behawioralnej / CBT zakłada się kilka miesięcy; sesje przeważnie raz tygodniu) i jest to proces głębszy, zakładający dużą wnikliwość, proponowany właśnie w przypadku dokuczliwych objawów konkretnych jednostek diagnostycznych (niekoniecznie spełniających wszystkie kryteria diagnostyczne niezbędne do postawienia formalnej diagnozy), dysfunkcji istotnie wpływających na życie czy wielokrotnie powtarzających się kłopotów o wspólnym mianowniku. Istnieją różne nurty psychoterapii, wyraźnie jest też określone kto może nazywać się psychoterapeutą – specjalista który ukończył szkołę psychoterapii bądź ukończył określony jej etap aby móc posługiwać się terminem „w okresie certyfikacji”.
Termin konsultacja odnosi się natomiast do pojedynczych spotkań, często ukierunkowana jest na konkretny problem. Może być prowadzona przez psychologa – osobę która ukończyła studia na kierunku psychologia. Konsultacja / poradnictwo psychologiczne może być prowadzona jak najbardziej przez psychoterapeutę, może być ale znów, nie musi punktem wyjścia do rozpoczęcia procesu psychoterapii.
Jak przygotować się do pierwszej konsultacji nie posiadając fachowej diagnozy
Przygotowanie się do rozmowy nie jest konieczne ale bardzo pomocne. Stąd polecam poświęcenie chwili na przemyślenie co chciałoby się omówić w pierwszej kolejności – czas sesji jest ograniczony, przeważnie jest to niecała godzina o ile klient nie umówi się ze specjalistą inaczej. Można jak najbardziej przynajmniej wstępnie zdefiniować swój cel oraz oczekiwania, przekazać te informacje psychologowi licząc się z tym, że on niekoniecznie będzie w stanie w 100 % spełnić konkretne oczekiwania (i powinien wyjaśnić też dlaczego, doprecyzować czy leży to w ogóle w sferze wpływu, czy jest to związane z jego fachem i w razie potrzeby zaproponować inną osobę) a że cele mogą wymagać przeformułowania. Warto zadawać pytania aby od razu rozwiać wszelkie wątpliwości.
Jeśli sami zaobserwowaliśmy u siebie objawy konkretnych jednostek diagnostycznych np. na podstawie naszej wiedzy czy obserwacji innej osoby to jak najbardziej warto o tym powiedzieć. Specjalista zapewne zada sporo pytań dotyczących konkretnych objawów, ich tła itp. będzie to już punkt wyjścia do merytorycznej rozmowy o konkretnych trudnościach.
Znaczenie poradnictwa psychologicznego
Dzięki zwiększeniu dostępu do wszelkich usług związanych ze zdrowiem psychicznym a także ogólnej świadomości społeczeństwa dot. tej tematyki i jej wagi coraz więcej osób decyduje się na współpracę z fachowcem zamiast na chociażby ucieczkę od problemów często w destrukcyjnej dla siebie czy innych formie. Popularyzacja dbałości o dobrostan psychiczny przyczyniła się zarówno do częstszego sięgania po pomoc w obliczu kryzysów jak i do profilaktyki zdrowia psychicznego i możliwie wczesnego reagowania na pojawiające się problemy.
Korzystanie z konsultacji czy procesu psychoterapeutycznego nie sprawi wprawdzie, że problemy nie będące w zasięgu naszego wpływu lub na które mamy ograniczony wpływ znikną z życia i nie będą się w nim pojawiać, zyskujemy jednak nowe umiejętności, narzędzia ułatwiające adaptację do różnych, czasem kłopotliwych sytuacji i umiejętne funkcjonowanie w nich.
